struktura – aktywność – funkcja
W chwili zaburzenia spójności i przewodnictwa
w obrębie centralnego układu nerwowego pojawia się szereg zaburzeń sterowności ciała i jego percepcji czuciowej. Zmianie ulegają subtelne relacje napływające ze wszystkich kanałów zmysłowych i budujące schematyczność ciała.
Tę zaistniałą dezorganizację informacyjną mózg stara się uporządkować i uzupełnić, zwiększając napięcie mięśniowe, tworząc patologiczne napięcia tkanek. Dalszy brak napływającej informacji powoduje kształtowanie patologicznych mechanizmów kompensacyjnych, zaburzenia wiskoelastyczności mięśniowej, percepcji ciała, nieosiowe obciążanie stawów, obniżenie sterowności mięśniowej, pojawienie się patologicznych odruchów i reakcji stowarzyszonych. Oczywiście rozmiar dysfunkcji zależny jest od rozmiaru i lokalizacji uszkodzenia.
Dla fizjoterapeuty pierwszoplanowe jest przywrócenie funkcji. Zaobserwowanie mocnych stron pacjenta, które można wykorzystać dla pobudzenia upośledzonych części ciała. Pozyskiwanie funkcji powinno odbywać się
w układzie biomechanicznym, zbliżonym do normalnego ruchu, prawidłowej aktywności poszczególnych grup mięśniowych. Dla uzyskania prawidłowej funkcji terapeuta wzbudza centralne mechanizmy kontroli postawy: odruchy równoważne, nastawcze, kształtuje automatyczną adaptację napięcia mięśniowego. W uzyskaniu poprawy mapy ciała terapeuta stosuje liczne techniki skierowane na stymulację czucia powierzchownego i głębokiego, a specjalistyczny masaż skierowany na mięśnie i powięzie, poprawia trofikę i metabolizm zajętych części ciała. Kluczowe znaczenie w nauce ruchu odgrywa sposób i tempo prowadzenia ciała, zwrócenie uwagi na prawidłowe, sekwencyjne mobilizowanie się partii ciała. Te oddziaływania wraz z dobrą organizacją przestrzenną, osiowym obciążeniem stawów, regulują napięcie mięśniowe, a tym samym stwarzają warunki do wykonania dowolnego ruchu. Nie wszystkie aktywności mięśniowe można osiągnąć na zadawalającym poziomie i wówczas terapeuta może posłużyć się zaopatrzeniem ortopedycznym. Ważnym czynnikiem w reedukacji nerwowo-mięśniowej jest powtarzalność i dlatego pacjent powinien wykonywać aktywności zbliżone do naturalnych
i kontynuować pracę w warunkach domowych. Wyjątkowość pracy w neurologii oparta jest
na ciągłym ocenianiu możliwości pacjenta, wzajemnym zaufaniu, a postępy zawdzięczamy fenomenowi plastyczności układu nerwowego.
Najbardziej znane metody usprawniania neurologicznego to: NDT Bobath, PNF, SI, Vojta, Peto.